Sự cố điện thường gặp trong gia đình: Cách nhận biết

Sự cố điện thường gặp trong gia đình thường biểu hiện qua aptomat bị nhảy, ổ cắm nóng hoặc có mùi khét, đèn chập chờn hay mất điện cục bộ. Người dùng có thể quan sát phạm vi ảnh hưởng và ngắt thiết bị liên quan, nhưng không nên tháo ổ cắm, chạm vào dây dẫn hoặc tự đấu nối khi chưa có chuyên môn.

3 sự cố điện thường gặp trong gia đình

1. Aptomat thường xuyên bị nhảy

Aptomat có thể ngắt khi mạch điện quá tải, thiết bị bị chạm chập, dây dẫn hư hỏng hoặc xuất hiện dòng điện rò. Nếu sự cố xảy ra ngay sau khi bật bếp, máy nước nóng, điều hòa hay một thiết bị công suất lớn, nguyên nhân có thể liên quan đến thiết bị đó hoặc tải của cả mạch.

Cách nhận biết ban đầu:

• Xác định khu vực nào mất điện và thiết bị nào vừa được bật trước khi aptomat ngắt.
• Tắt công tắc, rút phích cắm của thiết bị nghi ngờ nếu ổ cắm vẫn bình thường, không nóng, không ẩm và không có mùi khét.
• Không đóng lại aptomat nhiều lần. Nếu aptomat tiếp tục nhảy, hãy để ở trạng thái ngắt và gọi thợ kiểm tra.

Nếu aptomat ngắt dù các thiết bị đã được rút khỏi nguồn, lỗi có thể nằm ở dây dẫn âm tường, ổ cắm, hộp nối hoặc chính thiết bị bảo vệ. Đây không phải tình huống phù hợp để tự tháo kiểm tra.

2. Ổ cắm nóng, phát tia lửa hoặc có mùi khét

Ổ cắm hơi phát tia lửa khi cắm hoặc rút một số thiết bị không đồng nghĩa lúc nào cũng có hỏng hóc, nhưng tia lửa kéo dài, tiếng nổ lách tách, mặt ổ đổi màu hay nhiệt tăng bất thường là dấu hiệu nguy hiểm. Nguyên nhân thường liên quan đến tiếp điểm lỏng, phích cắm không khít, quá tải hoặc dây dẫn xuống cấp.

Khi phát hiện ổ cắm điện bị nóng và có dấu hiệu bất thường, không tiếp tục sử dụng hoặc thử cắm thiết bị khác để kiểm tra. Nếu có thể tiếp cận tủ điện an toàn, hãy ngắt aptomat của nhánh liên quan. Không chạm vào ổ cắm, phích cắm hoặc dây điện đang nóng.

Trường hợp điện trong nhà có mùi khét, cần kiểm tra bằng quan sát từ xa để xác định mùi phát ra từ thiết bị hay hệ thống điện. Nếu có khói, tia lửa hoặc tiếng nổ, hãy rời khỏi khu vực, cảnh báo người xung quanh và liên hệ lực lượng khẩn cấp khi xuất hiện nguy cơ cháy.

3. Đèn chập chờn hoặc mất điện cục bộ

Đèn nhấp nháy có thể xuất phát từ bóng đèn, đui đèn, công tắc hoặc mối nối không ổn định. Nếu chỉ một bóng gặp lỗi, có thể tắt nguồn và thay bóng phù hợp sau khi bóng đã nguội. Nếu nhiều đèn cùng chập chờn, ánh sáng thay đổi khi bật thiết bị khác hoặc một khu vực mất điện dù aptomat không ngắt, hệ thống dây dẫn và mối nối cần được kiểm tra chuyên môn.

Để phân biệt lỗi trong nhà với sự cố nguồn điện khu vực, có thể quan sát đèn hành lang, nhà liền kề hoặc hỏi đơn vị quản lý tòa nhà. Không tự mở công tơ, tủ điện chung hay kiểm tra phần dây phía trước aptomat tổng.

Khi nào cần ngắt điện ngay?

Hãy ngắt aptomat nhánh hoặc aptomat tổng nếu có thể thao tác an toàn khi xuất hiện một trong các dấu hiệu sau:

• Có mùi nhựa cháy, khói, tia lửa hoặc tiếng nổ lách tách.
• Ổ cắm, công tắc, phích cắm hoặc dây điện nóng bất thường.
• Thiết bị gây tê, giật nhẹ khi chạm vào vỏ kim loại.
• Nước rò rỉ gần ổ cắm, thiết bị điện hoặc tủ điện.
• Aptomat vừa đóng đã ngắt trở lại.
• Dây điện bị cháy sém, nứt vỏ hoặc lộ lõi dẫn điện.

Không tiến lại gần tủ điện nếu nền đang ướt, tủ có khói hoặc có dấu hiệu phóng điện. Trong lúc mất điện, nên dùng đèn pin thay vì nguồn lửa. Các lưu ý khi sử dụng điện trong nhà cũng nên được phổ biến cho mọi thành viên, đặc biệt tại bếp, nhà tắm và khu vực có trẻ nhỏ.

Các bước kiểm tra an toàn trước khi gọi thợ

Thông tin rõ ràng giúp thợ khoanh vùng sự cố mà không cần người dùng tự tháo lắp điện:

1. Xác định phạm vi mất điện: toàn bộ nhà, một tầng, một phòng hay chỉ một ổ cắm.
2. Ghi nhận thời điểm xảy ra: sự cố xuất hiện khi bật thiết bị nào, sau mưa, sau khi có nước rò rỉ hay không có tác động rõ ràng.
3. Quan sát từ khoảng cách an toàn: kiểm tra vị trí có mùi khét, đổi màu, tiếng kêu hoặc nhiệt bất thường; không dùng tay chạm thử.
4. Tắt thiết bị liên quan: chỉ rút phích cắm khi ổ cắm và phích cắm không nóng, không cháy sém, không ẩm và nguồn đã được ngắt an toàn.
5. Chụp ảnh nếu không có nguy hiểm: hình ảnh aptomat đang ngắt hoặc dấu cháy bên ngoài có thể hỗ trợ mô tả tình trạng. Không mở nắp tủ hay tháo mặt ổ cắm để chụp.

Với hộ gia đình, căn hộ hoặc cửa hàng tại Đà Nẵng, nên cung cấp địa chỉ, loại công trình, khu vực gặp lỗi và các dấu hiệu đã quan sát khi liên hệ dịch vụ sửa điện gia dụng tại nhà ở Đà Nẵng. Việc báo trước tình trạng giúp chuẩn bị dụng cụ phù hợp và kiểm tra đúng hạng mục hơn.

Ranh giới giữa tự kiểm tra và sửa chữa điện

Người dùng chỉ nên thực hiện các thao tác không cần mở thiết bị hoặc tiếp xúc với phần dẫn điện, chẳng hạn quan sát phạm vi mất điện, tắt công tắc và ngắt nguồn ở vị trí khô ráo, dễ tiếp cận.

Cần gọi thợ khi sự cố liên quan đến dây âm tường, tủ điện, aptomat, ổ cắm cháy sém, dòng điện rò hoặc nhiều khu vực cùng hoạt động bất thường. Không nên dùng băng keo để che dây hở rồi tiếp tục sử dụng, thay aptomat có thông số lớn hơn để tránh nhảy hoặc đấu tắt thiết bị chống rò.

Nếu nhà thường xuyên quá tải, thiếu ổ cắm hoặc hệ thống đã được sửa nối nhiều lần, nên kiểm tra tổng thể thay vì xử lý riêng từng điểm. Khi cải tạo nhà, bố trí thêm thiết bị hoặc tách mạch cho khu vực sử dụng điện lớn, phương án thi công điện nước cho nhà ở tại Đà Nẵng cần dựa trên hiện trạng và nhu cầu sử dụng thực tế.

Câu hỏi thường gặp

Mất điện một phòng nhưng aptomat không nhảy là lỗi gì?

Nguyên nhân có thể nằm ở công tắc, ổ cắm, hộp nối, dây dẫn hoặc aptomat nhánh bị lỗi nhưng cần đo kiểm mới kết luận được. Hãy tắt thiết bị trong phòng, tránh sử dụng các ổ cắm liên quan và gọi thợ nếu không xác định được nguồn sự cố.

Có nên đóng lại aptomat sau khi bị nhảy không?

Không nên đóng lại nếu có mùi khét, khói, nước rò, tiếng nổ hoặc thiết bị gây điện giật. Khi chưa rõ nguyên nhân, việc đóng aptomat liên tục có thể làm sự cố nghiêm trọng hơn.

Thiết bị điện làm aptomat nhảy có sửa được không?

Khả năng sửa phụ thuộc vào bộ phận hỏng, mức độ chập điện và tình trạng thiết bị. Hãy ngừng sử dụng, không cắm thử sang ổ khác và để kỹ thuật viên kiểm tra cả thiết bị lẫn ổ cắm trước khi dùng lại.