Tủ lạnh kêu to bất thường: Cách phân loại tiếng kêu

Tủ lạnh có thể phát ra âm thanh khi máy nén khởi động, quạt hoạt động, môi chất lưu thông hoặc chu trình làm lạnh thay đổi. Tuy nhiên, nếu âm thanh đột ngột lớn hơn, kéo dài, kèm rung mạnh, làm lạnh kém, mùi khét hoặc chạm vỏ bị tê, người dùng cần kiểm tra thận trọng.

Điều quan trọng là mô tả đúng tiếng động và vị trí phát ra. Thông tin như “rung ở chân tủ”, “tiếng quạt cọ bên trong ngăn đá” hoặc “tiếng ù liên tục ở phía sau” hữu ích hơn mô tả chung chung rằng tủ lạnh bị ồn.

Tủ lạnh kêu to bất thường có nguy hiểm không?

Không phải tiếng kêu nào cũng báo hiệu hư hỏng. Âm thanh xuất hiện trong thời gian ngắn khi tủ bắt đầu làm lạnh, tiếng nước chảy nhẹ hoặc tiếng co giãn của vật liệu có thể liên quan đến hoạt động thông thường. Mức âm và chu kỳ khác nhau tùy cấu tạo, vị trí lắp đặt và chế độ vận hành của từng tủ.

Nên coi tiếng kêu là dấu hiệu bất thường khi có một hoặc nhiều hiện tượng sau:

• Âm thanh mới xuất hiện và lớn hơn rõ rệt so với trước.
• Tủ lạnh rung kêu to đến mức đồ vật trên nóc hoặc bên trong va vào nhau.
• Tiếng ù kéo dài nhưng ngăn mát hoặc ngăn đông không đạt độ lạnh như thường lệ.
• Tiếng lạch cạch, cọ xát hoặc va đập lặp lại theo nhịp.
• Phía sau tủ có mùi khét, khói, tia lửa hoặc dây điện nóng bất thường.
• Aptomat nhảy khi tủ khởi động hoặc vừa cắm điện.
• Chạm vào vỏ kim loại thấy tê, châm chích hoặc nghi có điện rò.
• Có nước chảy tới gần phích cắm, ổ cắm hoặc dây nguồn.

Nếu nghi điện rò, không tiếp tục chạm thử bằng tay. Hãy tránh tiếp xúc với vỏ tủ và tham khảo cách xử lý khi thiết bị điện bị rò ra vỏ trước khi gọi người có chuyên môn.

Phân loại tiếng rung, tiếng quạt, tiếng ù và tiếng va chạm

Tủ lạnh rung kêu to do kê đặt hoặc tiếp xúc

Tiếng rung thường có âm trầm, truyền xuống sàn hoặc làm các vật xung quanh rung theo. Khi đặt tay lên mặt bên của tủ, người dùng có thể cảm nhận rung nhưng không nên áp tay vào khu vực máy nén hoặc chi tiết đang nóng.

Các nguyên nhân bên ngoài thường gặp gồm:

• Sàn không bằng phẳng hoặc chân tủ chưa cân.
• Tủ kê sát tường, tủ bếp hay vật cứng nên rung truyền sang bề mặt bên cạnh.
• Chai lọ, khay hoặc hộp đựng bên trong chạm nhau.
• Đồ vật đặt trên nóc tủ bị rung.
• Dây nguồn, ống phía sau hoặc khay hứng nước chạm vào thân tủ.
• Tủ vừa được di chuyển và chưa được đặt ổn định.

Nếu tiếng giảm khi lấy đồ trên nóc xuống hoặc tách các chai lọ khỏi nhau, nguyên nhân nhiều khả năng nằm ở vị trí kê đặt và sắp xếp đồ. Nếu thân tủ vẫn lắc, không nên chèn tạm bằng giấy, bìa hoặc vật dễ trượt; hãy điều chỉnh chân tủ theo hướng dẫn sử dụng.

Tiếng quạt cọ, rít hoặc gõ theo vòng

Tiếng từ quạt thường có nhịp đều, giống tiếng cánh quạt cọ vào vật cản. Âm thanh có thể phát ra từ ngăn đông, khoang bên trong hoặc phía sau tủ. Một số tủ thay đổi hoặc dừng quạt khi mở cửa, nhưng đặc điểm này không áp dụng cho mọi thiết kế.

Khả năng cần kiểm tra gồm:

• Thực phẩm hoặc bao bì che khe gió bên trong.
• Đá bám gần khu vực quạt khiến cánh quạt bị cọ.
• Quạt bám bụi, lệch hoặc có bộ phận lỏng.
• Chi tiết bảo vệ quạt bị rung khi quạt quay.

Người dùng chỉ nên dời thực phẩm đang che khe gió và quan sát phần có thể nhìn thấy mà không tháo nắp. Không đưa tay, que hoặc dụng cụ vào khe quạt. Không dùng dao cạy đá và không dùng nguồn nhiệt để làm tan băng nhanh vì có thể làm hỏng bề mặt, đường ống hoặc linh kiện.

Tủ lạnh kêu ù liên tục

Tiếng ù nhỏ xuất hiện theo chu kỳ có thể là âm thanh vận hành của máy nén hoặc quạt. Tủ lạnh kêu ù liên tục cần được chú ý hơn nếu tiếng lớn dần, máy chạy lâu nhưng làm lạnh yếu hoặc khu vực phía sau nóng bất thường.

Một số yếu tố có thể khiến tủ phải làm việc nhiều hơn:

• Cửa chưa đóng kín hoặc gioăng cửa bị bẩn, cong, hở.
• Đưa nhiều thực phẩm còn ấm vào tủ cùng lúc.
• Khe thông gió bị che hoặc tủ kê quá bí so với hướng dẫn lắp đặt.
• Bụi tích tụ tại phần tản nhiệt có thể tiếp cận từ bên ngoài.
• Chế độ làm lạnh được đặt chưa phù hợp.
• Bộ phận quạt, cảm biến, máy nén hoặc hệ thống làm lạnh cần được kiểm tra chuyên môn.

Không nên tự kết luận máy nén hỏng chỉ dựa vào tiếng ù. Hãy ghi nhận thêm khả năng làm lạnh, tình trạng đóng tuyết, thời điểm tiếng xuất hiện và việc âm thanh có ngắt theo chu kỳ hay không.

Nếu tiếng ù kéo dài đi kèm mức sử dụng điện thay đổi khó giải thích, có thể kiểm tra hóa đơn và các thiết bị khác theo hướng dẫn về tiền điện tăng bất thường. Chỉ riêng tiếng kêu không đủ để xác định lượng điện tiêu thụ.

Tủ lạnh phát tiếng lạch cạch hoặc va chạm

Tủ lạnh phát tiếng lạch cạch có thể do chai lọ, khay, hộp đựng hoặc đường ống phía sau va vào thân tủ. Âm thanh cũng có thể xuất hiện khi một bộ phận đóng ngắt, vật liệu co giãn hoặc đá rơi trong tủ có chức năng làm đá.

Có thể phân biệt sơ bộ theo vị trí:

• Bên trong ngăn tủ: kiểm tra khay, chai lọ, hộp và thực phẩm có chạm nhau hay không.
• Phía sau: quan sát dây nguồn, khay hứng nước và các chi tiết có thể nhìn thấy; không tháo tấm che.
• Dưới đáy tủ: có thể liên quan đến chân kê, bánh xe, quạt hoặc cụm máy; chỉ kiểm tra độ ổn định bên ngoài.
• Xuất hiện khi khởi động rồi tắt: ghi lại chu kỳ để thợ đánh giá bộ phận đóng ngắt và hệ thống làm lạnh.

Nếu tiếng va đập mạnh, lặp lại thường xuyên hoặc kèm rung giật, không nên tiếp tục kéo tủ ra vào để dò tìm. Việc di chuyển sai cách có thể làm dây điện, ống phía sau hoặc mặt sàn bị ảnh hưởng.

Cách kiểm tra tủ lạnh an toàn từ bên ngoài

Thực hiện lần lượt giúp tránh bỏ sót nguyên nhân đơn giản và không cần mở vỏ thiết bị.

1. Ghi lại thời điểm và kiểu tiếng kêu

Đứng ở khoảng cách an toàn và xác định tiếng phát ra khi nào: vừa đóng cửa, vừa khởi động, sau khi cho thực phẩm vào, khi làm đá hay kéo dài liên tục. Có thể quay một đoạn video có cả hình và âm thanh để ghi nhận hiện tượng trước khi thay đổi vị trí tủ.

2. Dọn đồ trên nóc và sắp xếp lại bên trong

Lấy các vật dễ rung khỏi nóc tủ. Trong ngăn tủ, tách chai lọ và hộp cứng đang chạm nhau; bảo đảm thực phẩm không chắn khe gió. Không nhồi ép khay hoặc tự tháo các bộ phận không được hướng dẫn cho người dùng.

3. Kiểm tra độ vững của tủ

Dùng tay khô, đẩy rất nhẹ vào các góc phía trước để xem tủ có bập bênh hay không. Nếu tủ không vững, điều chỉnh chân cân bằng theo tài liệu của thiết bị. Không nghiêng tủ mạnh và không tự kê bằng vật liệu mềm, dễ mục hoặc dễ trượt.

4. Quan sát khoảng tiếp xúc xung quanh

Kiểm tra xem thân tủ có chạm tường, tủ bếp hoặc vật dụng khác không. Bố trí khoảng thoáng theo hướng dẫn lắp đặt của thiết bị, vì mỗi mẫu tủ có yêu cầu khác nhau. Không kéo tủ bằng dây nguồn và không để dây bị ép dưới chân tủ.

5. Kiểm tra cửa và gioăng

Lau sạch vụn thức ăn trên gioăng, sau đó đóng cửa và quan sát xem cửa có bị kênh bởi khay hoặc thực phẩm không. Gioăng rách, biến dạng hoặc cửa lệch có thể làm hơi lạnh thoát ra, khiến hệ thống phải hoạt động lâu hơn.

6. Kiểm tra phần nhìn thấy được phía sau

Chỉ quan sát khi có đủ ánh sáng và không có nước gần nguồn điện. Nếu cần lau bụi ở bề mặt tiếp cận được, hãy ngắt điện trước, dùng dụng cụ khô và tránh tác động vào dây, ống hoặc cụm máy. Không tháo tấm bảo vệ, không chạm vào máy nén và không tự siết các đường ống.

7. Theo dõi sau khi loại trừ nguyên nhân bên ngoài

Sau khi sắp xếp lại đồ và ổn định vị trí kê, theo dõi xem tiếng có giảm hay vẫn tái diễn. Không cắm và rút điện liên tục để thử. Nếu đã rút phích cắm, việc cấp điện lại cần tuân theo hướng dẫn của nhà sản xuất.

Khi nào cần ngắt điện ngay?

Hãy ngắt nguồn nếu có thể thực hiện an toàn khi xuất hiện một trong các dấu hiệu sau:

• Có khói, mùi khét hoặc tia lửa.
• Phích cắm, dây nguồn hay ổ cắm biến dạng, cháy sém hoặc nóng bất thường.
• Nước chảy vào khu vực ổ cắm, phích cắm hoặc dây điện.
• Chạm vỏ tủ thấy tê hoặc nghi ngờ rò điện.
• Tủ rung giật mạnh, có tiếng va đập lớn từ phía sau hoặc dưới đáy.
• Aptomat nhảy lặp lại mỗi khi tủ hoạt động.

Nếu khu vực phích cắm đang ướt, có tia lửa hoặc quá nóng, không chạm trực tiếp. Chỉ ngắt aptomat cấp cho khu vực nếu có thể nhận diện và thao tác an toàn. Khi aptomat tiếp tục ngắt, không cố bật lại nhiều lần; nên thực hiện các bước khoanh vùng khi aptomat nhảy liên tục và liên hệ thợ điện.

Khi rút phích cắm trong điều kiện an toàn, cần giữ vào thân phích bằng tay khô, không kéo dây. Không tự tháo vỏ tủ hoặc chạm vào tụ điện, máy nén, quạt và đầu nối bên trong vì một số bộ phận vẫn có thể gây nguy hiểm sau khi mất nguồn.

Không nhất thiết phải ngắt điện chỉ vì nghe tiếng vận hành nhẹ, ngắn và không kèm dấu hiệu bất thường. Việc rút điện không cần thiết có thể ảnh hưởng đến thực phẩm và làm gián đoạn quá trình làm lạnh.

Thông tin cần cung cấp khi gọi thợ

Mô tả đầy đủ giúp thợ chuẩn bị dụng cụ và khoanh vùng nguyên nhân trước khi đến. Người dùng nên cung cấp:

• Kiểu tiếng: rung, ù, rít, lạch cạch, cọ xát hay va đập.
• Vị trí nghe rõ nhất: ngăn đông, ngăn mát, phía sau, dưới đáy hay chân tủ.
• Thời điểm xuất hiện: khi vừa cắm điện, lúc máy chạy, khi mở cửa hoặc liên tục.
• Tiếng có thay đổi sau khi dọn đồ, cân lại chân hoặc tách tủ khỏi vật xung quanh không.
• Khả năng làm lạnh hiện tại và tình trạng đóng tuyết, chảy nước hoặc đọng hơi.
• Có mùi khét, dây nóng, vỏ tê hay aptomat nhảy hay không.
• Tủ có vừa di chuyển, vệ sinh, mất điện hoặc thay đổi vị trí lắp đặt không.
• Mã thiết bị và thông tin trên nhãn kỹ thuật nếu có thể quan sát mà không di chuyển tủ nguy hiểm.
• Video hoặc bản ghi âm thể hiện đúng tiếng kêu.
• Địa chỉ, loại công trình và điều kiện tiếp cận vị trí đặt tủ.

Với hộ gia đình, căn hộ, cửa hàng hoặc công trình ở Đà Nẵng, khi liên hệ đơn vị sửa thiết bị gia dụng hay dịch vụ sửa điện nước Đà Nẵng, nên yêu cầu xác nhận phạm vi kiểm tra, chi phí dự kiến và hạng mục cần thay thế trước khi thực hiện. Không đồng ý thay linh kiện chỉ dựa trên mô tả tiếng kêu khi thiết bị chưa được kiểm tra thực tế.

Câu hỏi thường gặp

Tủ lạnh rung kêu to nhưng vẫn lạnh có cần sửa ngay không?

Trước tiên hãy kiểm tra chân tủ, sàn, đồ trên nóc, chai lọ bên trong và các điểm thân tủ chạm vật xung quanh. Nếu đã loại trừ các nguyên nhân này mà tủ vẫn rung mạnh, tiếng ngày càng lớn hoặc xuất phát từ cụm máy phía sau, nên gọi thợ kiểm tra.

Mở cửa thì tiếng quạt giảm, đóng cửa lại nghe kêu có phải quạt hỏng không?

Chưa thể kết luận. Ở một số thiết kế, trạng thái quạt thay đổi khi cửa mở. Tiếng cọ có thể liên quan đến đá bám, vật chắn khe gió hoặc bộ phận quạt. Chỉ nên dời thực phẩm che khe gió; không tháo nắp quạt để tự kiểm tra.

Tủ lạnh kêu ù liên tục nhưng không có mùi khét thì có nên rút điện không?

Nếu không có dấu hiệu mất an toàn, có thể kiểm tra cửa, gioăng, khe thoáng và khả năng làm lạnh trước. Nên gọi thợ nếu tiếng ù kéo dài bất thường, tủ làm lạnh kém hoặc cụm máy chạy không ngắt. Cần ngắt điện ngay khi xuất hiện mùi khét, khói, rò điện, dây nóng hoặc nước gần nguồn điện.

Tủ lạnh phát tiếng lạch cạch vào ban đêm có phải hỏng máy nén không?

Không thể xác định chỉ từ thời điểm nghe tiếng. Không gian yên tĩnh khiến âm thanh dễ nhận thấy hơn. Hãy xác định tiếng đến từ chai lọ, khay, khu vực làm đá, phía sau hay dưới đáy và ghi lại chu kỳ. Chẩn đoán máy nén cần kiểm tra thực tế, không nên tự thay linh kiện dựa trên âm thanh.